Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, điện mặt trời mái nhà đang được nhiều hộ gia đình quan tâm như một giải pháp tiết kiệm chi phí lâu dài. Tuy nhiên, trước khi đầu tư, người dân cần cân nhắc kỹ từ nhu cầu sử dụng, giá thành, chất lượng thiết bị đến đơn vị lắp đặt để tránh rủi ro.
Chị Anh Thư, ngụ phường Cầu Kiệu, TPHCM, cho biết gia đình có hơn 40m2 mái nhà và đang dự định lắp điện mặt trời để tiết kiệm tiền điện lâu dài. Tuy nhiên, khi tham khảo nhiều đơn vị, chị nhận thấy giá có thể chênh lệch 5%-10%, trong khi cách tư vấn cũng khác nhau.
"Chọn giá rẻ cũng lo hàng không đúng chất lượng, mà chọn giá cao thì sợ bị hớ", chị Thư băn khoăn.
Hỏi kỹ trước khi xuống tiền
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trần Quốc Tâm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TPHCM (HCMREA), khuyến cáo người dân trước khi lắp đặt cần hỏi kỹ đơn vị thi công về thủ tục, cách sử dụng và xử lý phần điện dư.
"Người dân cần biết hệ thống mình dự định lắp có phải thông báo, đăng ký hay thực hiện thủ tục gì không. Nếu phát sinh điện dư thì được xử lý thế nào, có được bán hay không và điều kiện ra sao. Những nội dung này cần hỏi rõ ngay từ đầu để tránh phát sinh vướng mắc sau khi hệ thống đã lắp xong", ông Tâm nói.
Hình ảnh lắp đặt điện mặt trời
Theo ông Tâm, người dân cũng cần cân nhắc giải pháp phù hợp với nhu cầu sử dụng, thay vì chỉ quan tâm công suất hoặc giá lắp đặt. Nếu muốn tăng khả năng tự sử dụng điện vào buổi tối, có thể tính đến phương án kết hợp hệ thống lưu trữ.
"Người dân cũng cần tìm hiểu kỹ đơn vị lắp đặt, ưu tiên những nơi có uy tín, có công trình đã thực hiện và được khách hàng đánh giá tốt", ông Tâm khuyến cáo.
Không nên chỉ nhìn vào giá
Bà Vũ Thị Hà, Phó giám đốc Công ty TNHH Giải pháp công nghệ KVA, cho biết giá điện mặt trời hiện đã giảm đáng kể so với giai đoạn đầu của thị trường. Một số bảng giá công khai hiện nay cho thấy hệ thống 5kWp có giá khoảng 50 triệu đồng, hệ 10kWp khoảng 95 triệu đồng, tùy thiết bị và cách lắp đặt
Tuy nhiên, người dân không nên chỉ dựa vào công suất để so sánh giá. Cùng là hệ thống 10kW nhưng chất lượng tấm pin, bộ chuyển đổi điện, thiết bị bảo vệ, khung đỡ và cách thi công có thể khác nhau.
Với hệ thống có pin lưu trữ, chi phí còn phụ thuộc vào lượng điện mà pin có thể tích trữ. Một hệ thống 5kWp có lưu trữ hiện có thể từ khoảng 80-100 triệu đồng trở lên, tùy cấu hình.
Do đó, khi nhận báo giá, khách hàng nên yêu cầu đơn vị thi công ghi rõ loại tấm pin, bộ chuyển đổi điện, pin lưu trữ nếu có, tủ điện, khung, dây dẫn, thiết bị bảo vệ, chi phí lắp đặt, vận chuyển và thời gian bảo hành. Nếu báo giá chỉ ghi "hệ điện mặt trời 10kW: 70 triệu đồng" thì chưa đủ cơ sở để người dân so sánh.
Theo chuyên gia, người dân cần chú ý năng lực hậu mãi của đơn vị lắp đặt, bởi hệ thống điện mặt trời cần được bảo trì và xử lý sự cố trong suốt quá trình vận hành. Hợp đồng cần ghi rõ thiết bị, tiến độ, bảo hành, bảo trì và trách nhiệm khi không đạt cam kết.
Người dân cũng không nên chỉ thỏa thuận miệng hoặc ký hợp đồng chung chung để tránh rủi ro khi phát sinh tranh chấp.
Điện mặt trời có thể sử dụng trong 20-30 năm, nên việc tiết kiệm chi phí ban đầu nhưng đánh đổi bằng chất lượng thiết bị có thể khiến người dùng tốn kém hơn về sau. Hiệu quả hệ thống còn phụ thuộc vào diện tích, vị trí mái nhà, chất lượng tấm pin và cách lắp đặt. Do đó, khách hàng nên yêu cầu đơn vị thi công cung cấp rõ nguồn gốc thiết bị, chính sách bảo hành và dự kiến sản lượng điện.
Về thủ tục, người dân cần hỏi rõ đơn vị lắp đặt những yêu cầu cần thực hiện, việc thông báo với ngành điện và điều kiện đưa hệ thống vào sử dụng. Các nội dung này nên được tư vấn và ghi rõ trong hợp đồng để tránh phát sinh vướng mắc sau khi lắp đặt.
HĐND TP Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết về chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và hệ thống lưu trữ điện, dự kiến áp dụng giai đoạn 2026-2030.
Theo dự thảo, hộ gia đình lắp điện mặt trời từ 1kWp được hỗ trợ 1 triệu đồng/kWp, tối đa 3 triệu đồng. Nếu lắp thêm hệ thống lưu trữ từ 2kWh, hộ dân được hỗ trợ thêm 1 triệu đồng/kWh, tối đa 3 triệu đồng. Như vậy, mức hỗ trợ cao nhất cho cả hai hệ thống là 6 triệu đồng/hộ.
Để được hỗ trợ, hệ thống phải được lắp đặt, đưa vào vận hành sau khi nghị quyết có hiệu lực. Hộ dân phải sử dụng đúng mục đích và cam kết duy trì hệ thống ít nhất 3 năm; mỗi nhà ở riêng lẻ chỉ được hỗ trợ một lần trong thời gian chính sách có hiệu lực.
